Leren leren in Suriname

“Aangenaam, Emmelie Catelyn is mijn naam.” Een zin die ik zowat iedere keer uitsprak wanneer ik iemand ontmoette. Als toekomstig leraar Nederlands en geschiedenis in het secundair onderwijs vertrok ik op zaterdag 28 januari namelijk naar Suriname om er 15 weken stage te lopen in opdracht van het VVOB. In mijn valiesje zat, naast de onontbeerlijke klamboe, lichte kledij en briefjes van ouders en vrienden ook een heleboel informatie over leercompetenties.

Ik ging immers niet zonder doel naar Suriname. Samen met Lien Van Hoyweghen zou ik er een cursus moeten ontwikkelen over een achttal leercompetenties voor de studenten in de lerarenopleiding kleuter- en lager onderwijs. “Leercompetenties, wat is dat?” hoor ik je vragen. Het zijn competenties die studenten moeten beheersen om op een efficiënte manier te kunnen leren. Leren leren is een eenvoudiger benaming. Om ons goed voor te bereiden op deze uitdagende opdracht, hadden we in België al enkele mediatheken geplunderd om zo veel mogelijk informatie te vinden over inzet, concentratie, plannen, samenwerken, hoofd- en bijzaken onderscheiden, verbanden leggen, schematiseren en toetsvaardigheden. We hadden ook zo veel mogelijk opgezocht over het leven in Suriname, gesprekken gevoerd met mensen die er geleefd hadden, de Surinaamse keuken geproefd en het onderwijssysteem onder de loep genomen. Achteraf gezien ben ik blij om die grondige voorbereiding. Een langdurig verblijf in het buitenland overdondert je in het begin met nieuwe indrukken. Dan is het leuk om enkele dingen te herkennen waarover je al gehoord had.

We gingen meteen aan de slag, want de weg naar het eindproduct zou lang zijn. Eerst verwerkten we de resultaten van de diagnostische toets die in het begin van het schooljaar afgenomen was van de studenten. In 32 vragen peilde men naar de mate waarin de studenten de leercompetenties al bezitten. Althans, de mate waarin ze dénken dat ze die competenties al bezitten, want toen we de resultaten voorstelden aan hun docenten, bleek er een groot verschil te zijn tussen de mening van de docenten en de studenten te zijn. Doorheen de werksessies met de docenten, bleek dat sommigen van hen heel hard bezig zijn met de vernieuwingen die op til zijn in de lerarenopleiding. Samen wilden ze werken aan ‘De Nieuwe Leerkracht’ en gaan voor een vernieuwde en kwalitatieve lerarenopleiding die competente leraars voortbrengt.

Uit de resultaten van de diagnostische toets bleek waaraan we vooral aandacht moesten besteden. Alle leercompetenties zijn natuurlijk belangrijk, maar sommige hebben de studenten al meer onder de knie dan andere. Inzet, concentratie en plannen kwamen uit de bus als belangrijkste leercompetenties! Lien en ik werkten samen om de krijtlijnen voor de cursus op papier te zetten. Het zou een cursus worden met een ludieke zelftest voor de studenten, drie figuurtjes die een beetje op hen leken en hen steeds motiveerden (maak kennis met Lome Leon, Aarzelende Alicia en Knappe Kenneth) en een bladzijde waarop de kern van de module samengevat staat. Verder streefden we naar activerende opdrachten, groepswerken en een geleidelijke aanpak. Een testfase was noodzakelijk om te controleren of de modules wel voldeden aan de verwachtingen, en we moesten bepaalde zaken toch nog bijschaven.

Het resultaat van het lange werk: acht werkbundels, evenveel didactische handleidingen en een werkvormenbundel om de docenten wegwijs te maken in de cursus. Vanaf volgend schooljaar zullen zij immers het ontwikkelde materiaal in gebruik nemen en alles moet zo duidelijk mogelijk zijn.
Het was een onvergetelijke ervaring om stage te mogen lopen in Suriname. Ten eerste was het uitdagend om zo veel verantwoordelijkheid te krijgen en een aantrekkelijke cursus te creëren voor studenten die tegelijkertijd onze leeftijdsgenoten zijn. Ik heb veel bijgeleerd over samenwerken en alle actoren in het onderwijs. Ten tweede was het heel verrijkend om te participeren aan een cultuur die niet de jouwe is. Ik leerde ontzettend veel bij over het (broze) evenwicht tussen mens en natuur, het samenleven van verschillende bevolkingsgroepen en andere waarden en normen.

Ondertussen ben ik al een viertal weken thuis en ik mis Suriname enorm. Ik zou zo terugkeren, maar voorlopig doe ik het met de mooie herinneringen en prachtige foto’s die me telkens weer laten wegdromen. Bedankt VVOB voor deze prachtige ervaringen!