Duurzame oplossingen

Tijdens de formulering van het huidige meerjarenprogramma (2008-2013) groepeerden we enkele krachtlijnen als leidraad voor de overgang van projectwerking naar sectorale programmawerking:

• Meer nadruk op ownership van onze partnerlanden
• Volledig ingeschreven in de lokale beleidsplannen
• Geharmoniseerd met andere donoren
• Vanuit een mesoniveau met aandacht voor het micro- en macroperspectief
• Via één of twee coherente programma’s per land
• Structurele en langdurige ondersteuning

Meer nadruk op ownership van onze partnerlanden

Dit is een evolutie die al was ingezet met de overgang naar projectwerking tijdens ons vorig meerjarenprogramma. Die wordt nu verder doorgetrokken naar een veel duidelijkere lokale betrokkenheid op het vlak van identificatie, formulering, uitvoering, beheer en monitoring en evaluatie van het programma. Dit betekent dat we geen parallelle uitvoeringsorganen in het leven roepen, maar bestaande instellingen in hun werking versterken.

Volledig ingeschreven in de lokale beleidsplannen

Voor de formulering van onze landenprogramma’s vormden de lokale beleidsplannen voor de sector onderwijs de leidraad bij uitstek. Verbetering van de kwaliteit van het onderwijs blijft onze focus, maar steeds gedefinieerd vanuit de noden en de prioriteiten van de plaatselijke onderwijsplannen.

Geharmoniseerd met andere donoren

Zonder een goede coördinatie en harmonisatie tussen de verschillende ontwikkelingsorganisaties onderling enerzijds en met de ontvangende overheid anderzijds is een sectorale aanpak tot mislukken gedoemd. De sectorale programmawerking brengt ons immers niet alleen in samenwerking met lokale overheden, maar voert ons ook naar de realiteit van een complex politiek krachtenveld waarbij verschillende actoren en politieke realiteiten een rol spelen. Coördinatie is in dit verband afstemming op beleidsmatig niveau in het kader van een Poverty Reduction Strategy (PRSP) of sectorale programma’s. Harmonisatie is het afstemmen van operationele regels, procedures en werkwijze tussen donoren en met de ontvangende overheid.

Vanuit een mesoniveau met aandacht voor het micro- en macroperspectief

Onze ervaring van projectwerking leert ons dat een werking op microniveau niet altijd voldoende garanties biedt op duurzaamheid. Vaak concentreerden we ons te veel op enkel het verbeteren van een specifieke context (een lerarenopleiding of een aantal pilootscholen of het uitwerken van modules voor een vak of sector). Maar de goede resultaten op dat microniveau stonden dan haaks tegenover structurele moeilijkheden op het centrale niveau.

De stap naar sectorale werking betekent niet alleen een inhoudelijke koerswijziging (in de zin van meer coherentie binnen één sector), maar ook een niveauverschil. De focus ligt nu meer op het macro- en mesoniveau, zonder echter het microniveau uit het oog te verliezen. Via een wisselwerking tussen die verschillende niveaus probeert VVOB op een structurele manier het onderwijsbeleid te ondersteunen. In dat opzicht zal VVOB vaak een "liftfunctie" vervullen, die op en neer tussen de verschillende verdiepingen gaat en mensen (en materialen en ervaringen) van het ene niveau naar het andere brengt.

Betekent dit dan een breuk met het verleden van pilootprojecten? In zekere zin wel, in zekere zin ook niet. De lessen en goede praktijken die uit de projectwerking werden gehaald, schatten we naar waarde en brengen we nu op een bredere schaal. Deze schaal kan regionaal zijn en in sommige landen ook nationaal, afhankelijk van de context. Zeer belangrijk hierbij is wel de afstemming met andere onderwijsactoren en het promoten van coherentie tussen de verschillende niveaus.

Via één of twee coherente programma’s per land

Het doorvoeren van een schaalvergroting van de interventies rond een sectordoel betekent voor VVOB een evolutie naar meer inhoudelijke coherentie binnen de sector onderwijs. Hierbij koos VVOB bewust om de programmabenadering niet te verengen tot de sector van het formele onderwijs alleen, en dit mede op vraag van de partnerlanden zelf.

In sommige landen waar VVOB een programma rond de kwaliteitsverbetering van het formele onderwijs uitwerkte, blijft een deelprogramma bestaan rond vorming in een bredere zin van het woord: vorming van landbouwvormers of rond beroepsopleiding van volwassenen. Voor sommige van deze subsectoren is het ministerie van Onderwijs ook verantwoordelijk, in andere gevallen is het de bevoegdheid van een ander ministerie, maar ook hier paste VVOB de regels van inpassing in de prioriteiten van de lokale beleidsplannen toe.

Structurele en langdurige ondersteuning

Sectorale programmawerking betekent een werkelijk structurele samenwerking. Dit wil zeggen dat we in termen van lange termijn moeten denken en handelen. Toch is dit een lastige krachtlijn omdat elk langetermijnengagement in de eerste plaats een politieke betrokkenheid nodig heeft op lange termijn, verbonden aan de garantie van een meerjarig budget.

Deze overgang naar een sectorale programmawerking betekent allerminst dat er hiermee geen uitdagingen meer zijn voor VVOB in de toekomst. De rol van een kleine organisatie tegenover grotere processen van budgetsteun, het profiel van de technische assistentie temidden van dit nog verder veranderende landschap binnen de ontwikkelingssamenwerking, de operationele instrumenten om deze verandering te begeleiden en - niet in het minst - de stem en steun van de eindbegunstigden hierin... Het zijn slechts enkele uitdagingen uit een lange lijst van aandachtspunten waarmee we de volgende jaren zeker rekening moeten houden en waarop we gaandeweg een antwoord moeten formuleren.